Çinko

Çinko, yaygın olarak kullanılan metallerden biridir. Eski çağlarda, Yunan ve Mısır medeniyetlerinde, bakır ile karıştırılarak mücevher ve ölü küllerinin saklandığı kapların yapımında kullanılmıştır. Daha sonra, Orta Çağ'da, Çin ve Hindistan'da metal olarak üretilmiştir ve Çin'den Avrupa'ya Orta Çağ'ın sonlarına doğru gelebilmiştir.

 

MTA verilerine göre ülkemizde Çinko metal içerik kaynağımız 2,3 milyon ton seviyesindedir. Dünyada ise tanımlanmış çinko kaynağı 1,9 milyar ton olarak hesaplanmıştır.

 

Çinko kullanım açısından demir dışı metaller içerisinde alüminyum ve bakırdan sonra gelen en önemli üç metalden birisidir. Bu üç metal başlıca, demir ve çeliğin korozyona karşı direncinin artırılmasında, döküm sanayinde kullanılan özel alaşımlar ile pirinç alaşımların yapımında kullanılmaktadır. Geri dönüşüm oranı görece düşük olup büyük oranda madencilik faaliyetlerine bağlı olan çinko ayrıca çatı kaplama malzemelerinde ve lastik sanayisinde de (ZnO olarak) kullanılmaktadır.

 

Küresel ölçekte toplam rezerv miktarı 250 milyon ton seviyesinde olup Avustralya bu noktada %27'lik pay ile birinci sıradadır.

 

 

 

2018 yılında toplam 12,5 milyon ton çinko dünyanın çeşitli yerlerindeki madenlerden üretilmiş olup bu değer 2019 yılında 13 milyon ton seviyesine yükselmiştir. Bu değişikliğin büyük bir bölümü Avustralya, Çin Halk Cumhuriyeti ve Güney Afrika'daki üretim artışlarından gelmektedir. Çin Halk Cumhuriyeti %33'lük pay ile üretimdeki en büyük oyuncudur. Ülkemizde 2018 yılı itibariyle tüvenan çinko üretimi 314.529 ton olmuştur.

 

Çinko cevheri ve zenginleştirilmiş çinko cevheri ihracatı 2016 yılından itibaren artan bir eğilim çizmiş olup 2019 yılı itibariyle 734 bin ton çinko ihracatı karşılığında 350 milyon dolar değer üretilmiştir.

 

 

İthalat değerlerinde de 2017 yılı itibariyle artış yaşanmış olup 2018 yılında çinko son beş yıldaki zirve değerini görerek yaklaşık 1,4 milyon dolarlık ithalat hacmine ulaşmıştır.

 

 

2019 yılı itibariyle toplam rafine üretim 13,90 milyon ton olup tüketim 13,99 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Çin üretimdeki %44 ve tüketimdeki %48'lik payı ile bu noktada en büyük oyuncu olmaya devam etmektedir. Ülkemiz ise rafine çinko tüketiminde küresel ölçekte % 1,80'lik paya sahiptir.

 

2019 Ocak-Aralık ortalama çinko fiyatı 2.550 $/ton olup 2020 Ocak ayından itibaren değer kaybeden çinko fiyatları Haziran ayı ortalamasında 1.904 $/ton seviyelerine kadar gerilemiştir.

 

Ülkemizde Balıkesir-Balya Rize-Çayeli'nde bulunan madenler çinko üretimi yapılan başlıca işletmelerdir.

Burada yer verilen bilgiler Bakanlığımız Web Sayfası kullanıcılarına bilgi verme amacıyla hazırlanmış olup bağlayıcı bir resmi belge niteliği taşımamaktadır.