YEKA Modeli

Enerji Verimliliği

Toplam elektrik enerjisi üretimindeki yenilenebilir enerji kaynakları payının ve kaynak çeşitliliğinin artırılması suretiyle elektrik enerjisi üretiminde dengeli bir portföyün oluşturulması büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda gerçekleştirilen Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı (YEKA) modeli ile bir yandan yenilenebilir enerji üretim tesislerinden satın alınan elektrik enerjisi maliyeti azaltılırken, diğer yandan yenilenebilir enerji teknolojilerinde yerli üretimin geliştirilmesi ve kalifiye insan kaynağı kapasitesinin artırılması da sağlanacaktır. 

 

09/10/2016 tarih ve 29852 sayılı Resmi Gazete’de Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği yayımlanmıştır. Bu Yönetmelik ile birlikte yenilenebilir enerji kaynaklarının değerlendirilmesinde yeni bir yatırım modeli hayata geçmiştir. YEKA modeli sayesinde; 

 

  • Kamu ve hazine taşınmazları ile özel mülkiyete konu taşınmazlarda YEKA oluşturularak yenilenebilir enerji kaynaklarının daha etkin ve verimli bir şekilde kullanılması sağlanmış olacaktır,
  • Yenilenebilir enerji teknolojilerinde yerlileştirmenin önü açılara. yan sektörlerle birlikte Türkiye'deki önemli bir pazar gelişmiş olacaktır. Böylece, doğrudan ve dolaylı istihdam ile birlikte birçok sektörümüzü tetikleyecek ve gelişimlerine olumlu katkılar sağlanacaktır. Özellikle yerlilik oranı yüksek tesis bileşenlerinin (rüzgâr türbinleri, güneş modülleri, vb.) yerli imkanlarımızla üretilmesi zorunluluğu ile birlikte ihtiyaç duyulacak yan sanayimizin (tedarik zincirinin) gelişimine büyük katkılar sağlanmış olacaktır.
  • Yenilenebilir enerji kaynaklarımız yerli katkı oranı yüksek ve ileri teknoloji içeren aksam veya tesis bileşenleri ile kurulmuş olacaktır,
  • Teknoloji transferinin teminine katkılar sağlanacak ve yenilenebilir enerji konularında ülkemizde Araştırma-Geliştirme faaliyetleri geliştirilecektir,
  • YEKA’larda üretilecek elektriğin piyasa fiyatlarına göre daha ekonomik şartlarda satın alınması sağlanacaktır,
  • Yerli Üretim Karşılığı Tahsis (YÜKT) modeli kapsamında kurulacak fabrikalar ve AR-GE merkezleri sayesinde ciddi anlamda istihdam ve teknoloji transferi sağlanacaktır.
  • Türkiye’nin yenilenebilir enerji potansiyelinin değerlendirilmesinde önemli bir ivmelenme sağlanacağı, ülkemizde yenilenebilir enerji yatırımlarının daha da artacağı ve dolayısıyla ülkemizin; lojistik avantajı, ekonomik gücü, kalifiye personel yetkinliği ile önemli bir merkez haline gelmesinde olumlu etkilerinin olacağı değerlendirilmektedir.

YEKA’lar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen idari ve teknik çalışmalar kapsamında belirlenerek Resmi Gazete’de ilan edilmektedir. Bu durumda YEKA yarışmalarına katılacak kişiler hangi alan için başvuru yapacaklarını bilmektedirler. Bu yöntemin yanı sıra, gerçekleştirilen “YEKA Amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi Yarışmasını” kazanan tarafından sözleşmenin imzalanması sonrasında bağlantı hakkı kazanılan bağlantı bölgesinde olacak şekilde aday YEKA’lar (proje sahaları) önerilmekte ve bu alanlar, Bakanlığımızca uygun bulunması halinde YEKA olarak ilan edilerek yatırımcıya tahsis edilebilmektedir. 

 

YEKA’lar ve bağlantı kapasitelerinin tahsis işlemleri 2 farklı şekilde gerçekleştirilmektedir. Tahsis yöntemi, yarışma ilanı ile duyurulmaktadır.

 

1 - YURT İÇİNDE ÜRETİM KARŞILIĞI TAHSİS  (YÜKT) 

Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik enerjisi üretim tesislerinde kullanılan aksamı istenen yerli katkı oranlarında ve yerli malı belgeli olarak yurt içinde imal edene ve/veya imal edilmesini taahhüt edene verilen YEKA Kullanım Hakkı.

 

2 - YERLİ MALI KULLANIM KARŞILIĞI TAHSİS  (YMKT) 

Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik enerjisi üretim tesisinde istenen yerli katkı oranlarına haiz yerli malı belgeli aksam kullanmayı taahhüt edene verilen YEKA Kullanım Hakkı.

 

Bugüne kadar gerçekleştirilen YEKA yarışmaları hakkındaki özet bilgiler aşağıda verilmektedir.

 

YEKA GES-1

Karapınar YEKA-1 GES yarışması Yurt İçinde Üretim Karşılığı Tahsis (YÜKT) yöntemine göre gerçekleştirilmiş olup yarışmada en düşük fiyat teklifini (6,99 ABD Doları-cent/kWh) vererek kazanan şirket ile 15/09/2017 tarihinde YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi imzalanmıştır. 

 

Şirket tarafından Başkent OSB’nde 500 MWp/yıl kapasiteli Türkiye’nin ve bölgenin en büyük ve entegre ilk güneş paneli üretim fabrikası kurulmuştur. Fabrika’da; silikon ingot, wafer, güneş hücresi ve güneş modülü üretimlerinin tamamı birlikte gerçekleştirilmektedir. Fabrika’da üretilen fotovoltaik güneş modüllerinin toplam yerli katkı oranı bugün itibariyle %76,42’dir. Fabrika ile entegre bir şekilde kurulan AR-GE Merkezi’nde de faaliyetlere başlanılmıştır. AR-GE Merkezi’nde de en az 5 konuda 10 yıl süreyle güneş enerjisi teknolojileri konusunda AR-GE faaliyetleri yürütülecektir.   

 

YEKA Yönetmeliği kapsamında ilk elektrik enerjisi üretim tesisinin kurulumu Konya / Karapınar’da güneş enerjisine dayalı olarak gerçekleştirilmektedir. Karapınar'da toplam 1000 MWe / 1300 MWm kapasiteli elektrik enerjisi üretim tesisi kurulmuş olacaktır. Bu tesiste her yıl yaklaşık en az 2 milyar kWh elektrik enerjisinin üretilmesi öngörülmektedir. 

 

YEKA RES-1

YEKA çalışmalarında ikinci uygulama rüzgar enerjisi konusunda gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede, Yurt İçinde Üretim Karşılığı Tahsis (YÜKT) yöntemine göre 03/08/2017 tarihinde gerçekleştirilen YEKA RES-1 yarışmasında en düşük fiyat teklifini (3,48 ABD Doları-cent/kWh) vererek kazanan konsorsiyumun ortakları ve Bakanlığımız arasında 26/02/2018 tarihinde YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi imzalanmıştır. 

 

Yarışmayı kazanan konsorsiyumun fabrika şirketi olan ortağı tarafından; 

  • Yerli malı belgeli ve istenilen yerli katkı oranlarına göre üretilmiş ve/veya tedarik edilmiş olan Aksamın bir araya getirilerek toplam yerlilik oranı asgari %65 olacak şekilde rüzgâr türbini üretimi yapılacak bir fabrika kurulmuştur. Fabrikanın kapasitesi 150 adet/yıl veya 400 MW/yıl rüzgâr türbini üretim kapasitesine eşdeğerdir. Fabrikada üretilecek rüzgâr türbinlerinin asgari gücünün 4,2 MWe olması planlanmıştır.
  • Fabrika Şirketi tarafından asgari 50 (elli) tam zamanlı teknik personelin istihdam edileceği bir AR-GE Merkezi de kurulmuş olup 10 yıl boyunca rüzgâr enerjisi teknolojileri konusunda katma değeri yüksek çıktıların elde edileceği AR-GE faaliyetleri yürütülecektir.  
  • Toplam kapasitesi 1000 MWe olacak şekilde kurulacak 6 adet rüzgar elektrik santralinin tamamında yerli malı belgeli ve istenilen yerli katkı oranlarına haiz rüzgar türbinleri ve tesis sahası bileşenleri kullanılacaktır.
  • Fabrika ve AR-GE Merkezinde; fabrikanın kurulum ve işletilmesinde mavi ve beyaz yaka ayrı ayrı olmak üzere en az %90 (doksan) ve AR-GE faaliyetlerinde en az % 80 (seksen) yerli istihdamın sağlanması zorunludur.

 

YEKA RES-1 kapsamında toplam kurulu gücü 1000 MWe olacak şekilde kurulacak olan 6 adet RES’in işletmeye girmesiyle birlikte her yıl en az 3,8 milyar kWh elektrik enerjisinin üretilmesi öngörülmektedir. 

 

YEKA RES-2

YEKA çalışmalarında üçüncü uygulama rüzgar enerjisi konusunda (YEKA RES-2) gerçekleştirilmiştir. Yerli Malı Kullanım Karşılığı Tahsis (YMKT) yöntemine göre 30/05/2019 tarihinde gerçekleştirilen yarışmaları kazanan şirketler ile YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmeleri imzalanmıştır. YEKA RES-2 kapsamında; Aydın, Muğla, Balıkesir ve Çanakkale illerinin her birinde 250 MWe gücünde olmak üzere toplam 1000 MWe gücünde rüzgar elektrik santralleri kurulmuş olacaktır. 

 

Yarışmalar sonucunda oluşan alım fiyatları aşağıda belirtilmektedir.

Bağlantı Bölgesi

Alım Fiyatı

(Dolar cent/kWh)

Aydın

4,56

Muğla

4,00

Balıkesir

3,53

Çanakkale

3,67

 

YEKA GES-3 (Mini YEKA GES)

Dördüncü YEKA uygulaması güneş enerjisine dayalı olarak Yerli Malı Kullanım Karşılığı Tahsis (YMKT) yöntemine göre gerçekleştirilecektir. Güneş enerjisi kaynağına dayalı olarak 36 adet ilimizde belirlenen toplam 1000 (bin) MWe gücündeki bağlantı kapasitelerinin ve ilan edilecek Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarının (YEKA) tahsisleri amacıyla her biri 10 MWe, 15 MWe ve 20 MWe olacak şekilde 74 ayrı YEKA yarışmasının yapılması kararlaştırılmıştır. Yarışma ilanı, 03/07/2020 tarih ve 31174 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olup 08-12/03/2021 tarihlerinde 132 şirket tarafından 709 adet başvuru yapılmıştır.

 

YEKA GES-3 - BAĞLANTI BÖLGELERİ, YARIŞMA ADLARI VE BAĞLANTI KAPASİTELERİ

SIRA 
NO

BAĞLANTI BÖLGESİ

YARIŞMA ADI

BAĞLANTI KAPASİTESİ 
(MWe)

1

ADIYAMAN

ADIYAMAN - 1

15

ADIYAMAN - 2

15

2

AĞRI

AĞRI - 1

15

AĞRI - 2

15

3

AKSARAY

AKSARAY - 1

10

AKSARAY - 2

10

AKSARAY - 3

10

4

ANKARA

ANKARA - 1

20

ANKARA - 2

20

5

ANTALYA

ANTALYA - 1

20

ANTALYA - 2

20

ANTALYA - 3

10

6

BATMAN

BATMAN - 1

15

BATMAN - 2

15

7

BAYBURT

BAYBURT-1

10

8

BİLECİK

BİLECİK - 1

10

BİLECİK - 2

10

9

BİNGÖL

BİNGÖL - 1

10

BİNGÖL - 2

10

10

BİTLİS

BİTLİS - 1

15

BİTLİS - 2

15

11

BURDUR

BURDUR - 1

15

BURDUR - 2

15

12

BURSA

BURSA - 1

10

BURSA - 2

10

13

ÇANKIRI

ÇANKIRI - 1

10

ÇANKIRI - 2

10

14

ÇORUM

ÇORUM - 1

10

15

DİYARBAKIR

DİYARBAKIR - 1

20

DİYARBAKIR - 2

20

16

ELAZIĞ

ELAZIĞ - 1

10

ELAZIĞ - 2

10

17

ERZURUM

ERZURUM - 1

15

ERZURUM - 2

15

18

ESKİŞEHİR

ESKİŞEHİR - 1

15

ESKİŞEHİR - 2

15

19

GAZİANTEP

GAZİANTEP - 1

20

GAZİANTEP - 2

20

GAZİANTEP - 3

10

20

HAKKARİ

HAKKARİ - 1

10

HAKKARİ - 2

10

21

IĞDIR

IĞDIR - 1

10

IĞDIR - 2

10

22

KAHRAMANMARAŞ

KAHRAMANMARAŞ - 1

10

23

KARS

KARS - 1

10

KARS - 2

10

24

KIRŞEHİR

KIRŞEHİR - 1

10

KIRŞEHİR - 2

10

25

KİLİS

KİLİS - 1

10

KİLİS - 2

10

26

MALATYA

MALATYA - 1

15

MALATYA - 2

15

27

MARDİN

MARDİN - 1

20

MARDİN - 2

20

MARDİN - 3

10

28

MERSİN

MERSİN - 1

15

MERSİN - 2

15

29

MUŞ

MUŞ - 1

15

MUŞ - 2

15

30

NEVŞEHİR

NEVŞEHİR - 1

10

NEVŞEHİR - 2

10

31

OSMANİYE

OSMANİYE - 1

15

OSMANİYE - 2

15

32

SİİRT

SİİRT - 1

15

SİİRT - 2

15

33

ŞIRNAK

ŞIRNAK - 1

10

ŞIRNAK - 2

10

34

UŞAK

UŞAK - 1

15

UŞAK - 2

15

35

VAN

VAN - 1

20

VAN - 2

20

VAN - 3

10

36

YOZGAT

YOZGAT - 1

15

YOZGAT - 2

15

 

Resmi Gazete’de İlan Edilen Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarını görmek için tıklayınız.

 


Rüzgâr türbinleri, rüzgâr enerji santrallerinin ana yapı elemanı olup hareket halindeki havanın kinetik enerjisini öncelikle mekanik enerjiye ve sonrasında elektrik enerjisine dönüştüren makinelerdir.

 

Rüzgâr türbinleri dönüş eksenlerinin doğrultusuna göre yatay eksenli veya düşey eksenli olarak imal edilirler. Bu tiplerden en fazla kullanılanı yatay eksenli rüzgâr türbinleridir.

 

Rüzgâr türbinleri, elektrik enerjisi üretimine ancak belirli bir rüzgâr hızında başlayabilmektedir. Bir rüzgâr türbini cut-in ve cut-out rüzgâr hızları arasında enerji üretimini gerçekleştirir. Modern rüzgar türbinlerinin cut-in hızları 2-4 m/s, nominal hızları 10-15 m/s ve cut out hızları ise 25-35 m/s arasındadır. Her bir rüzgâr türbini için belirlenmiş bir rüzgâr hızında, sistemden elde edilen güç en büyük değere ulaşır. Bu en büyük güce nominal güç ve bu rüzgar hızına nominal hız adı verilmektedir. Sistemin hasar görmemesi için belirli bir rüzgâr hızından sonra rüzgâr türbinlerinin stop konumuna geçmesi otomatik olarak sağlanır. Bu maksimum hıza sistemin cut-out hızı adı verilmektedir.

 

Gürültü kirliliğini önlemek için gövde ses izolasyonludur. Kuleler kafes veya boru biçiminde yapılmaktadır. Kule yükseklikleri fazla olabildiğinden kafes kulelerin dışındaki konstrüksiyonlar iki ya da üç parçalı olabilmektedir.

 

Türkiye'de yer seviyesinden 50 metre yükseklikte ve 7,5 m/s üzeri rüzgâr hızlarına sahip alanlarda kilometrekare başına 5 MW gücünde rüzgâr santralı kurulabileceği kabul edilmiştir. Bu kabuller ışığında, orta-ölçekli sayısal hava tahmin modeli ve mikro-ölçekli rüzgâr akış modeli kullanılarak üretilen rüzgâr kaynak bilgilerinin verildiği Rüzgâr Enerjisi Potansiyel Atlası (REPA) hazırlanmıştır. Türkiye rüzgâr enerjisi potansiyeli 48.000 MW olarak belirlenmiştir. Bu potansiyele karşılık gelen toplam alan Türkiye yüz ölçümünün %1,30'una denk gelmektedir.

 

Burada yer verilen bilgiler Bakanlığımız Web Sayfası kullanıcılarına bilgi verme amacıyla hazırlanmış olup bağlayıcı bir resmi belge niteliği taşımamaktadır.

Belge & Dosyalar