Kömür

Kömür; siyah, koyu gri veya kahverengi-siyah renkli, parlak veya mat bir katı fosil yakıt ve aynı zamanda sedimanter bir kayaçtır. Kömür; bitkisel kökenli organik maddeler ve inorganik bileşenlerden oluşur. Kömür; çoğunlukla karbon, az miktarda hidrojen, oksijen, kükürt ve azot elementleri ile inorganik (kil, silt, iz elementleri gibi) maddeler içermektedir. Kömür, kömürleşme süreci denilen fiziksel (basınç, çökelme vb.) ve kimyasal olaylar (ısı, bozulma ve dönüşme vb.) sonucu meydana gelmiştir.

 

Kömürleşme; bitkilerin alterasyonu sürecidir. Turba, linyit, alt bitümlü kömür, bitümlü kömür (taşkömürü) ve antrasit birbirlerine dönüşerek oluşur.

 

Kömür; elektrik üretiminde, ısınmada, demir-çelik ve çimento sanayi ile sanayinin diğer alanlarında kullanılmaktadır.

 

Kömür, 2024 yılında, dünya birincil enerji tüketiminde %25,9’luk payla petrolden sonra ikinci sırada yer almıştır. Dünya elektrik üretiminde ise %34,0’lük payla ilk sırada yer almıştır. 

 

Statistical Review of World Energy 2025 verilerine göre, 2020 yılı sonu itibarıyla dünya üzerinde toplam görünür antrasit ve bitümlü kömürler ile alt bitümlü kömürler ve linyit rezervleri 1,07 trilyon ton olup bu rezerv toplamının 753,6 milyar tonu (%70) antrasit ve bitümlü kömür (taşkömürü), 320,5 milyar tonu (%30) ise alt bitümlü kömürler ve linyittir.

 

 

Dünya antrasit ve bitümlü kömür rezervlerinin en büyük kısmı %29,1’lik payla (218,94 milyar ton) ABD’de yer almaktadır. ABD’yi; %17,9 payla Çin (135,07 milyar ton), %14,1’le Hindistan (105,98 milyar ton), %9,8’le Avustralya (73,72 milyar ton), %9,5’le Rusya (71,72 milyar ton) izlemektedir. Dünya alt bitümlü kömür ve linyit rezervlerinin ise en büyük kısmı %28,2’lik payla (90,45 milyar ton) Rusya Federasyonu’nda bulunmaktadır. Rusya’yı; %23,9’la Avustralya (76,51 milyar ton), %11,2’yle Almanya (35,90 milyar ton), %9,4’le ABD (30,00 milyar ton), %3,7’yle Endonezya (11,73 milyar ton) ve %3,4’le (10,98 milyar ton) Türkiye izlemektedir.

 

 

Ülkemizin 20,53 milyar ton linyit ve asfaltit (%93,3) ile 1,52 milyar ton taş kömürüyle (%6,7) birlikte toplam kömür kaynağı yaklaşık 22,00 milyar ton’dur. Taş kömürlerimizin alt ısıl değeri 6.200 - 7.250 kcal/kg arasında değişmektedir. Linyit kaynağımızın ısıl değerleri 1.000 kcal/kg ile 4.200 kcal/kg arasında değişkenlik göstermekle birlikte yaklaşık %79’unun alt ısıl değeri 2.500 kcal/kg’nin altındadır.

 

 

Statistical Review of World Energy 2025 verilerine göre, dünyada 2024 yılında toplam 9,24 milyar ton kömür üretimi gerçekleştirilerek tüm zamanların üretim rekoru kırılmış olup Çin, 4,78 milyar ton (%51,7) üretimle ilk sırada yer almıştır. 

 

 

 

Enerdata 2025 verilerine göre, 2024 yılında dünyada toplam 8,82 milyar ton kömür tüketimi gerçekleştirilerek tüm zamanların tüketim rekoru kırılmıştır. Çin, 4,88 milyar ton (%55,3) tüketimle ilk sırada yer almıştır. 

 

 

 

2024 yılında Türkiye’de toplam tüvenan kömür üretimi; 86,78 milyon ton linyit, 684,1 bin ton asfaltit, 1,39 milyon ton taş kömürü olmak üzere toplam 88,85 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. 

 

 

Ülkemizde 2025 yılında 108,65 milyon ton kömür (42,35 milyon ton taş kömürü + 60,64 milyon ton linyit ve asfaltit + 5,66 milyon ton taş kömürü koku) tüketilmiştir. Taş kömürü ile linyit ve asfaltit tüketimlerinde en büyük pay, sırasıyla %62,4 ve %80,3’lük oranlarla termik santrallerin olmuştur.

 

Ülkemizin 2021-2025 yılları arası ortalama kömür (taş kömürü, taş kömürü koku, linyit ve asfaltit) tüketimi yaklaşık 111,4 milyon ton olmuştur.

 

Ülkemizde 2024 yılında, yerli kömüre dayalı (linyit+asfaltit+taş kömürü) santrallerden 47.340,56 GWsa, ithal kömüre dayalı santrallerden ise 75.408,27 GWsa olmak üzere kömüre dayalı santrallerden toplam 122.748,83 GWsa elektrik üretilmiştir. 2024 yılında kömüre dayalı santrallerden üretilen elektriğin toplam elektrik üretimi içindeki payı %35,4 olurken, yerli kömürün (linyit+ taş kömürü+asfaltit) payı ise %13,6 olmuştur.

 

2026 nisan itibarıyla ülkemizde; 1 adet asfaltit, 47 adet linyit, 4 adet taş kömürü ve 16 adet ithal kömürle çalışan olmak üzere toplam 68 adet kömürle çalışan elektrik üretim santrali bulunmaktadır.

 

2026 nisan itibarıyla, ülkemizin kömüre dayalı santral kurulu gücü toplam kurulu gücün %17,6’sına karşılık gelmektedir. Yerli kömüre dayalı kurulu gücün toplam kurulu güce oranı ise %9,2’dir.

 

Güncelleme Tarihi: 18.05.2026

Burada yer verilen bilgiler Bakanlığımız Web Sayfası kullanıcılarına bilgi verme amacıyla hazırlanmış olup bağlayıcı bir resmi belge niteliği taşımamaktadır.